De spelregels van muziek

Persoonlijk heb ik het niet zo op de theorie-examens muziek. Het is dat wij van die slimme kinderen in Nederland hebben waardoor bijna alle kandidaten in één keer slagen. Bij de diploma-uitreiking is iedereen blij: kind blij, ouders blij, muziekvereniging blij. Blij dat het achter de rug is ja! Zelf vind ik de diploma-uitreiking uiteraard een leuk moment voor de kandidaten, maar ze moeten in de praktijk nog wel bewijzen dat ze de muziektheorie ook werkelijk begrepen hebben. Anders heeft zo’n diploma nog geen meerwaarde. In de praktijk is het namelijk gebleken dat de meeste kinderen de muziektheorie als een noodzakelijk kwaad zien dat weinig met actieve muziekbeoefening te maken heeft. Ik snap die kinderen wel. Met alle goede bedoelingen van de muziekdocent worden er een x-aantal weken voor het examen aparte theorielessen gegeven waardoor er een situatie ontstaat dat de ‘saaie en taaie’ muziektheorie er letterlijk ingestampt moet worden wil men kans van slagen hebben. Natuurlijk moet de theorie ook geleerd worden, maar welke malloot heeft verzonnen om pas een paar weken voor het examen theorieles te gaan geven? Op die manier leerde ik vroeger mijn Franse woordjes en hoewel ik allemaal voldoendes haalde, is het vandaag de dag onmogelijk voor mij om een gesprek in het Frans te voeren. (Sorry lerares Frans, maar u kon op uw klompen aanvoelen dat de meeste studenten voor de korte termijn Franse woordjes leerden). In de praktijk is het met de muziektheorie vaak net zo bedroevend gesteld. Wel een goed cijfer, bloemen van de vereniging en een foto in de krant, maar na een paar weken zijn de meeste kinderen alles weer vergeten. Zelfs bij de simpelste dingen als het metronoomcijfer verklaren, de betekenis van het onderste cijfer van een maatsoort en woorden als ‘ritenuto’ en ‘stringendo’ kijken ze je aan: “En dat vraag je aan mij?” Als kinderen zich op zo’n manier voorbereiden op het theorie-examen, dan heeft de dirigent er in het jeugdorkest nog niets aan en is de theorieles voor zowel docent als leerling niets meer dan bezigheidstherapie geweest. Het woordje Fortissimo schijnen ze wonderbaarlijk genoeg allemaal nog wel te weten én toe te passen.

Regelmatig hoor ik docenten zeggen dat ze tijdens de muziekles geen tijd hebben om de muziektheorie uitgebreid te behandelen. Geen tijd? Dan maak je maar tijd! Dan wordt dat theorie-examen maar een jaar uitgesteld. Maar aan de andere kant kan ik de docenten ook wel weer begrijpen. Het is vaak niet de schuld van de docenten, maar er wordt vanuit de muziekvereniging veel te veel druk op hen uitgeoefend dat een leerling binnen een x-aantal jaar zijn of haar muziekdiploma moet halen. Maar zeg nou eerlijk: hoeveel muzikanten in het jeugdorkest en laat ik de lijn gerust doortrekken naar het A-orkest beheersen werkelijk goed hun muziektheorie?

Aan muziekleerlingen moet vanaf dag 1 uitgelegd worden dat de muziektheorie de spelregels zijn hoe muziek gemaakt moet worden. Hoe beter je de spelregels beheerst, hoe beter de muzikaliteit wordt ontwikkeld dus hoe beter er gemusiceerd zal worden. Wie weinig van de spelregels kent zal ook de muziek niet goed begrijpen. Dat is niet alleen in de sport, maar in de muziek net zo. Franse woordjes leren was voor mij een noodzakelijk kwaad, maar als muziek maken je hobby is wil je daar toch juist zo veel mogelijk van af weten?

Weet u wat het verschil is tussen een muzikant met een A-examen en een muzikant op A-niveau? De muzikant op A-niveau heeft de spelregels wél begrepen!

Bekijk het overzicht van al onze columns.