Kikkervisjes

Kikkerdril heeft een ideale en constante vochtigheid, het beschermt tegen uitdroging, het houdt warmte vast en het biedt bescherming tegen predatie (doden en als voedsel gebruiken van andere dieren). Als de kieuwen zich helemaal hebben ontwikkeld is het embryonale stadium voltooid en verlaat de larve het ei.

Vlak naast het huis waar ik ben opgegroeid lag een sloot en op een dag pakte ik als kind daar wat kikkerdril uit, nam het mee naar huis en deed dat samen met wat slootwater in een vissenkom. Langzaam maar zeker begonnen er steeds meer kikkervisjes rond te zwemmen. De lichaamsmetamorfose van kikkervisje naar kikker vond ik fantastisch om te zien. Voordat er kikkers uit de vissenkom zouden gaan springen moest ik van mijn ouders alles terugzetten in de sloot waarbij er waarschijnlijk veel kikkers zijn opgeslokt door vogels of vissen.

Bij een muziekvereniging werkt het eigenlijk net als bij kikkers. De muziekvereniging moet zorgen voor een ideaal klimaat waarin kinderen zich betrokken weten, gezien worden en thuis voelen (het kikkerdril). Langzaam maar zeker ontwikkelen de kinderen (de kikkervisjes) zich muzikaal en mogen, na een tijd op les gezeten te hebben, meespelen in het jeugdorkest (de metamorfose). Van de vele leerlingen zullen uiteindelijk maar enkele doorstromen naar het A-orkest (de kikkers), omdat veel kinderen tussendoor afhaken door invloeden van buitenaf zoals sport of school (de predatie).

Toch is er ook een groot verschil tussen kikkers en een muziekvereniging. Kleine kikkertjes worden namelijk niet verzorgd door hun ouders, maar staan er helemaal alleen voor. Bij een muziekvereniging hebben de docent en de dirigent juist de taak om leerlingen te begeleiden van prille tot volwaardige muzikanten. Het succes hangt of staat met onderstaand schema.

Schema 1

Bij veel muziekverenigingen ontbreekt er een schakel of valt er een schakel tussenuit. Daar zit niet alleen het probleem, maar ook direct de oplossing: zorg dat alle schakels in tact blijven. Een andere oplossing is er niet.

Harmonievereniging Barendrecht waar ik het Dagorkest, Leerlingenorkest en Jeugdorkest dirigeer, bestaat momenteel uit ruim 350 leden die verdeeld zijn over 16 (!) afdelingen die weer gedirigeerd worden door 11 dirigenten. Zo hebben zij een Harmonieorkest, Dagorkest, Slagwerkgroep Adrumaline, Bigband, Meezingkoor, Jongerenorkest B’tween, Junior slagwerkgroep, Jeugdorkest, Aspirantenorkest, Leerlingenorkest, Blazersklas, Blokfluitgroep, Zanggroep voor kinderen, Leerlingenslagwerkgroep voor Volwassenen, Blaaskwintet en Bijzonder slagwerk. Voor dat laatste onderdeel organiseert de vereniging iedere tweede vrijdag van de maand een workshop slagwerk voor mensen met een verstandelijke beperking. Deze workshops zijn gratis toegankelijk voor personen vanaf 16 jaar van bovengenoemde doelgroep. In 2011 bestond dit onderdeel alweer 10 jaar en het groeit en bloeit nu als nooit tevoren!

Veel mensen vragen zich af hoe zo’n groot ‘bedrijf’ zich in deze tijd staande kan houden. Het antwoord is simpel: Harmonievereniging Barendrecht houdt zich vast aan het zojuist genoemde schema. Ze hebben een toekomstvisie en voeren al jaren een goed jeugdbeleid gericht op zowel elk kind afzonderlijk als de totale groep. Oftewel: elk jaar zorgen zij voor voldoende kikkervisjes en proberen predatie op afstand te houden door aandacht en inzet voor een grote saamhorigheid.

Nu hoor ik u zeggen: “Allemaal leuk en aardig zo’n imposante muziekvereniging, maar wij mogen al blij zijn dat er vijf kinderen een muziekinstrument bespelen.” Als dirigent heb ik daar ook bij andere muziekverenigingen mee te maken. Toch is het verloop daar al jaren bijna nihil. De truc om te binden is om kinderen belangrijk te maken. Een aantal voorbeelden:

  • Elke repetitie mogen de leerlingen het eerste kwartier meespelen met het A-orkest.
  • Bij een concert staat hun naam in het programmaboekje vermeld en wordt hun foto op de beamer getoond.
  • De samenspelgroep werkt niet eerst zijn programma af waarna het A-orkest gaat optreden, maar het muziekoptreden van de leerlingen loopt als een rode draad door het concert heen. Zo blijven ze de hele avond betrokken bij de uitvoering en gaan ze niet, inclusief al hun aanhang, in de pauze naar huis.
  • Bij het slotwoord van de voorzitter krijgen alle leerlingen een zak snoep.

Het zijn allen simpele, maar doeltreffende voorbeelden. Bij muziekverenigingen die op een hoog niveau spelen kun je uiteraard veel meer kwaliteitseisen stellen voordat leerlingen definitief gaan meespelen in het A-orkest, maar het idee van het omgaan met kinderen blijft hetzelfde. Het is een misvatting dat alleen de docent, de dirigent en de leerlingbegeleider verantwoordelijk zijn voor de leerlingen. Hoewel zij uiteraard de muzikale opvoeding voor hun rekening nemen heeft u als volwassen muzikant de mooie taak om kinderen bij de muziekvereniging te betrekken, te enthousiasmeren en te begeleiden. Als kinderen zich echt thuis voelen bij een muziekvereniging kan het pas blijven krioelen van de kikkervisjes!

Bekijk het overzicht van al onze columns.