Muzikale opjutters

‘Alleen ga je sneller, maar samen kom je verder’ is een prachtige wijsheid. Er zijn bestuursleden die denken dat op eigen houtje beslissingen nemen beter is oor de vereniging, omdat dat sneller gaat. Hoewel niet altijd ten onrechte, moet er toch gewacht worden op het fiat van de rest van het bestuur. Een voltallig bestuur moet haar adem over beleidsmatige onderwerpen laten gaan. Door er vanuit meerdere invalshoeken naar te kijken, kan ‘een goed idee’ waar nodig bijgeschaafd worden om zo ‘een nog beter idee’ te worden, efficiënter uitgevoerd en met een groter effect. Of het kan zo zijn dat ‘een goed idee’, om wat voor reden dan ook toch geen goed idee blijkt te zijn. Voor de troepen uitlopen is hoe dan ook haast altijd een heilloos pad. Kijk je achterom, moet je constateren dat de rest morrend een andere weg is ingeslagen of bij de pakken neer is gaan zitten. Het idee van zitting nemen in het bestuur is voor anderen namelijk haar doel totaal voorbij geschoten. Men wil daar wel tijd en energie in steken, maar als in de praktijk blijkt dat veel dingen achter hun rug om worden geregeld geeft dat logischerwijs frictie.

Trekken we de wijsheid van het gezegde door naar het orkest zelf, dan brengt het ons op de muzikanten die -ongewild en vaak ook onbewust- de neiging hebben sneller te gaan spelen dan dat de dirigent aangeeft. Je zou denken dat dit niet kan gebeuren, als er op de slag van de dirigent wordt gespeeld, maar kennis van de slagtechniek is ontoereikend als de kunde van het spelen op die slag niet wordt nageleefd. Wordt er überhaupt wel naar de slag gekeken, vraag je je wel eens af.

Er hoeft maar één opjutter in het orkest te zitten en het is gedaan met de drie R-en: Rust, Ritme en Regelmaat. Als de instrumenten die voor iedereen het duidelijkst hoorbaar zijn gaan versnellen, is dat funest. Ze kunnen in hun eentje een orkest naar de muzikale afgrond leiden. Gaat een trompettist er vandoor, dan moet je als dirigent alle zeilen bijzetten om hem of haar terug te krijgen in jouw gewenste tempo. En gaat de drummer er vandoor, dan moet je helemáál van goeden huize komen om hem of haar (en het orkest dat gegarandeerd wordt meegezogen!) nog af te kunnen remmen. Al wordt dit 100 keer op de repetitie verteld, dat blijkt geen garantie op succes. Op het moment suprême worden de door de dirigent ingetrokken jachtvergunningen door de betreffende muzikanten weer tevoorschijn gehaald, omdat dat jagen nou eenmaal in hun systeem zit en omdat dat hun manier van muziek maken is. En hoe frappant, dat het meetikken van de cadans met hun voet vaak niet synchroon loopt met hun jachtige spel. Kennis valt te leren, maar kunde, het in de praktijk brengen van kennis, is meer het resultaat van een houding. Opjutters kunnen voor desastreuze gevolgen zorgen omdat ze het orkest in onbalans brengen. Het begint met botsende tellen en mondt uit in een muzikale ravage, als heel het orkest uit de bocht vliegt.

Als iedereen zich consequent op de slag van de dirigent afstemt bereik je als orkest wél de muzikale eindstreep en dat is waar ensemblespel om draait. En laat vereniging en ensemble nou dezelfde betekenis hebben: samen!

Bekijk het overzicht van al onze columns.