Pedagogiek

Didactiek en pedagogiek kunnen niet los van elkaar worden gezien. Zij zijn te onderscheiden, maar niet te scheiden. Muziekdocenten en jeugdorkestdirigenten worden veelvuldig aangenomen om hun didactische kwaliteiten waarbij besturen ervan uitgaan dat het met de pedagogische  kwaliteiten wel goed zit (als daar überhaupt al over nagedacht wordt). Dat kinderen juist door het gebrek aan pedagogiekkennis bij de muziekdocent en/of de jeugdorkestdirigent in groten getale afhaken wordt door besturen dikwijls niet als zodanig opgemerkt. Het afhaken wordt ter kennisgeving aangenomen. Als bestuur dien je echter te weten waarom kinderen afhaken. Een gevolg heeft immers altijd een oorzaak en die oorzaak dient waar nodig aangepakt te worden zodat er weer ruimte kan ontstaan voor groei.

Het traditionele muziekonderwijs ziet er als volgt uit:

  1. Docent met kennis
  2. Leerling zonder kennis Kennisoverdracht
  3. Toetsing
  4. Toets oké – Beloning (diploma en doorstroming naar het A-orkest)
  5. Toets niet oké – herkansing
  6. Toets oké – Beloning (diploma en doorstroming naar het A-orkest)

Dat beloningssysteem wordt door volwassenen opgelegd. Er wordt geen rekening gehouden met de leerbehoefte van kinderen. De vereniging eist, meestal uit financieel oogpunt, resultaat en geeft te weinig ruimte voor de condities waaronder kinderen leren. Zij vergeten dat het didactisch doceren van muziek, zonder dat daarbij aandacht bestaat voor de leerbehoeften van kinderen, tot gevolg heeft dat de boodschap ook na eindeloos herhalen dikwijls niet eens aankomt. De meeste kinderen met een muziekdiploma zijn de stof na een paar maanden vergeten waardoor dat diploma tot een doel op zich is geworden.

Doordat veel docenten in goed en fout denken in plaats van ontwikkeling wordt de lesstof eindeloos herhaald en de leerling gedemotiveerd. Hij moet immers voor de zoveelste week dat ene lesje thuis oefenen. Een docent is echter niet alleen de leverancier van de stof, maar moet ook de begeleider zijn van het leerproces. In het muziekonderwijs dient er rekening gehouden te worden met leerstijlen, tempoverschillen en de sociaal-emotionele ontwikkeling van kinderen. Het ene kind is visueel ingesteld, het andere auditief. Veel docenten weten daar uit handelingsverlegenheid niet mee om te gaan.

Er zijn drie basisvoorwaarden voor de input van een muziekdocent ten opzichte van de leerling:
-de leerling moet het gevoel hebben dat het tot iets in staat is
-de leerling moet het gevoel hebben dat anderen op hem/haar gesteld zijn
-de leerling moet het gevoel hebben dat het zelfstandig tot iets in staat is
Als je aan deze drie basisvoorwaarden voldoet creëer je een actieve, gemotiveerde en betrokken leerhouding van kinderen t.o.v. de taakbeleving. In zo’n pedagogisch klimaat kunnen leerlingen zich identificeren met de muziekvereniging. Ze voelen zich geaccepteerd en veilig. Ze worden gestimuleerd en uitgedaagd in hun eigen ontdekkingstocht door de muziekwereld waar niets moet en alles mag. Ze zijn dan vrij van emotionele belemmeringen. Ze worden nieuwsgierig en gaan experimenteren. De intrinsieke motivatie wordt aangewakkerd waardoor ze enthousiast worden gemaakt voor muziek.

Een pedagoog ziet die verschillen bij kinderen, kan daarop inhaken en zo iedereen gemotiveerd houden. Bij jeugdorkesten wordt het niveau van de muziek vaak aangepast aan de ‘zwakste schakel’. In het denkbeeld van de zwakste schakel zit de valkuil van stagnatie met als gevolg desinteresse tot verveling aan toe. Zorg dat iedereen uitgedaagd wordt. Zorg dat iedereen meekan. Dat vereist aanpassing, inzicht, kennis, kunde en creativiteit.

Een pedagoog geeft les in de aard van zijn persoonlijkheid. Betrokkenheid, humor en creativiteit zijn kernkwaliteiten waardoor een docent overtuigt en daarom geliefd is bij kinderen. Hij stopt de kinderen in zijn broekzak zonder dat de ‘ik wil dat jij…’ om de hoek komt kijken. Er wordt gewerkt, er wordt gekneed en geschaafd. Het kind voelt zich gezien en geborgen. Investeer als muziekvereniging dus in een goed pedagoog. Kinderen weten nu vaak niet beter, maar ze verdienen wel beter!

Bekijk het overzicht van al onze columns.